Dokter Gyselinck Dirk

Darmkankeronderzoek vanaf 2014

De Vlaamse overheid organiseert vanaf 2014 een grootschalige darmkankerscreening. “Uit proefonderzoek blijkt dat meer dan 40% van de bevolking bereid is mee te werken aan zo’n screening”, zegt minister van Volksgezondheid Jo Vandeurzen. Jaarlijks krijgen meer dan 5.000 Vlamingen de diagnose darmkanker. Daarmee is het de tweede meest voorkomende kanker bij vrouwen en de derde meest voorkomende kanker bij mannen.

Er overlijden ieder jaar 1.800 tot 2.000 Vlamingen aan de ziekte. “Bij een goed screeningsprogramma daalt het sterftecijfer met 20%. Jaarlijks zal men op die manier in Vlaanderen zo’n 400 sterfgevallen kunnen voorkomen”, zegt minister Vandeurzen. Vandaar het belang van een brede screening bij de bevolking.

Dit onderzoek wordt gefaseerd uitgerold. De doelgroep zal vanaf 2014 over een periode van 2 jaar een uitnodiging ontvangen. Die doelgroep wordt nog bepaald door de werkgroep bevolkingsonderzoeken.

Waarom deze doelgroep?

Elk jaar krijgen meer dan 5.000 Vlamingen te horen dat ze darmkanker hebben. Darmkanker is de op 1 na meest voorkomende kanker bij vrouwen (na borstkanker) en de derde meest voorkomende bij mannen (na prostaat- en longkanker). Elk jaar overlijden 1.800 tot 2.000 Vlamingen aan de ziekte. Als dikkedarmkanker in een vroeg stadium wordt vastgesteld, stijgen de overlevingskansen van de patiënt en kunnen jaarlijks 400 sterfgevallen voorkomen worden.

Het risico op dikkedarmkanker is niet voor iedereen gelijk: sommige mensen hebben een verhoogd risico doordat ze erfelijk of familiaal belast zijn, of doordat ze lijden aan bepaalde chronische aandoeningen zoals colitis ulcerosa (chronische darmontsteking) of de ziekte van Crohn. Voor deze mensen zijn andere opvolgingsmethoden beter geschikt dan de test die in het bevolkingsonderzoek zal worden aangeboden. Bij de uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek zal informatie gegeven worden over de factoren die maken dat iemand een verhoogd risico kan hebben, en wat die persoon dan best kan doen. Ook de huisartsen en gastro-enterologen zullen uitgebreid geïnformeerd worden over het opzet en het verloop van de screening.

Darmkanker: vroeg opspoorbaar en geneesbaar

Darmkanker is jaren vooraf opspoorbaar en geneesbaar. De kans op overleving hangt heel erg af van het tijdstip waarop de tumor wordt ontdekt. In de meeste gevallen is dikkedarmkanker een traag ontwikkelende ziekte, het duurt gemiddeld tot 10 jaar vooraleer een poliep, een uitstulping in de wand van de dikke darm, zich ontwikkelt tot een kwaadaardig gezwel. Hoe vroeger in zijn ontwikkeling de kanker ontdekt wordt, hoe groter de kans op genezing: als de kanker in een vroeg stadium wordt ontdekt, heeft 95% van de patiënten uitzicht op een minimumoverleving van 5 jaar.

Voordelen wegen op tegen nadelen

Systematische vroegtijdige opsporing via een bevolkingsonderzoek kan dus veel gezondheidswinst opleveren. Toch zijn er ook nadelen verbonden aan een bevolkingsonderzoek. Het is zo dat in een aantal gevallen het resultaat van de test afwijkend zal zijn zonder dat er iets aan de hand is. Ook zullen tijdens de colonoscopie, het kijkonderzoek in de dikkedarm, soms poliepen worden weggenomen die nooit tot kanker zouden leiden. De personen waarbij dit voorkomt worden dan ten onrechte ongerust gemaakt of behandeld. Het probleem is echter dat de evolutie van darmpoliepen moeilijk vooraf ingeschat kan worden en dat ze daarom vaak preventief worden verwijderd. Ook komt er bij een colonoscopie af en toe een verwikkeling voor, bijvoorbeeld een inwendige bloeding.

Conclusie: ondanks een aantal nadelen wegen de voordelen van een dergelijk onderzoek duidelijk zwaarder door.

Hoe gebeurt de screening concreet?

Elke Vlaming tussen 50 en 74 jaar zal een brief in de bus krijgen, samen met de test, de immonochemische Fecaal Occult Bloedt Test (iFOBT), die momenteel de meest geschikte test is voor darmkankerscreening.

De iFOBT-test is heel hygiënisch en ziet eruit als een cilindervormig potje met een soort mascaraborsteltje. Iedereen kan dit thuis doen. Als je naar het toilet gaat, leg je een soort plastic doek in de pot om de stoelgang op te vangen. Dan neem je met de borstel een staal, stopt dat in het doosje en stuurt het in een voorgefrankeerde enveloppe naar het laboratorium voor analyse. Na tien dagen ken je het resultaat.
De stalen zullen onderzocht worden op bloedsporen, die niet met het blote oog zichtbaar zijn. Bij een afwijkend resultaat wordt een preventief onderzoek of zogenaamde colonoscopie uitgevoerd. Bij personen die eerstegraadsverwanten hebben met dikkedarmkanker, zal zo’n onderzoek meteen gebeuren. Tijdens een colonoscopie gaat de specialist met een flexibele minicamera via de aars de darm binnen en onderzoekt de darmwand. De precieze werkwijze bij het uitnodigen van de doelgroep tot deelname zal nog worden vastgelegd. Ofwel zal men de test krijgen opgestuurd, ofwel zal men deze op vraag kunnen bestellen.

Proefproject: meer dan 1 op 4 neemt deel

Een van de voorwaarden voor een succesvol bevolkingsonderzoek is een grote deelname van de doelgroep. Recent liep er een experiment in Borgerhout, Schilde en Vosselaar. In de drie proefgemeenten zijn twee methodes uitgeprobeerd. De helft van de 19.500 vijftigplussers kreeg een test met uitleg in de brievenbus.

De andere helft kreeg een uitnodiging om zich bij de huisarts te melden voor een preventieve test. De uitnodiging via de post sloeg het best aan. Dat had vooral te maken met praktische bezwaren. Veel mensen zagen op tegen een extra verplaatsing naar de huisarts. In totaal heeft 44% de test uitgevoerd. Dat is een erg goed resultaat.

Tussenperiode 2012 - 2014

De Vlaamse overheid plant dit bevolkingsonderzoek vanaf 2014. In de periode van nu tot 2014 zal de praktische organisatie van het bevolkingsonderzoek voorbereid worden. Hier komen verschillende zaken bij kijken, zoals het ontwikkelen van de uitnodigings- en sensibiliseringsmaterialen die gebruikt zullen worden in het bevolkingsonderzoek, het leggen van contacten met partners die de organisatie van het bevolkingsonderzoek op zich zullen nemen, en het onderzoeken van manieren om de kwaliteit van het aangeboden bevolkingsonderzoek te garanderen.

De Vlaamse overheid zal binnen deze periode ook verder afstemmen met de federale overheid o.a. over de rol van het RIZIV.
En tot slot zullen ook de huisartsen en de maag-darmspecialisten grondig worden geïnformeerd.

U vindt dit persbericht ook op www.jovandeurzen.be.